سيد حسين محمد جعفري ( مترجم : سيد محمد تقى آيت اللهى )
279
تشيع در مسير تاريخ ( فارسي )
علاوه بر اين ، در حالى كه همه مردم مدينه مجبور شدند تا سوگند تحقيرآميز همپيمانى بخورند و خود را بندگان خليفه يزيد اعلام دارند ، زين العابدين معاف شد . ( 7 ) اين اطلاعات كه به مقياس وسيع در مآخذ وجود دارند ، از طرفى سياست بىطرفى امام زين العابدين ( ع ) را روشن مىكند و از طرف ديگر ، بر اين امر دلالت دارد كه پس از قتل حسين ( ع ) ، امويان برنامهاى را شروع كردند كه در آن احترام و توجّه به خاندان پيامبر ( ص ) كه در ميان اكثريت مسلمين وجود داشت درك كرده و تحقّق بخشند . زين العابدين ( ع ) در كشمكش و درگيرى بين امويان و عبد اللّه بن زبير همچنان بىتفاوت ماند . ابن الزبير آزارى به آن حضرت نرساند ولى در مكّه او را تحت مراقبت داشت . در عين حال ، عامل ديگر در سياست زين العابدين ( ع ) موضعگيرى ترديدآميز او نسبت به مختار است كه به بهترين وجه ممكن كوشيد تا حمايت صريح آن حضرت را به دست آورد . مختار هنگامى كه در حجاز بود ، علاوه بر تماسهاى مكرر با زين العابدين ( ع ) به برنامه خود ادامه داد و حتّى وقتى كه به كوفه رفت از آنجا نامهاى به آن حضرت نوشت و در آن همپيمانى خود را اعلام نمود . ( 8 ) مختار در انتقامگيرى از خون حسين ( ع ) ، اكثر مسئولان و دستاندركاران تراژدى كربلا را گردن زد و سر عبيد اللّه بن زياد ، طراح اصلى قتل عام كربلا را ، تصويرى غمانگيز به حضور امام زين العابدين ( ع ) فرستاد نه براى ابن الحنفيه . ( 9 ) نقل مىشود كه على بن الحسين ( ع ) ، بدين مناسبت آن چنان خوشحال شد كه مردم گفتند پس از واقعهء كربلا هرگز او را چنين بشاش و سرحال نيافته بودند . با وجود اين ، او هم چنان موضعگيرى بىطرفى و ترديدآميز خود را نسبت به مختار ادامه داد . مآخذ موجود حتّى گزارش مىدهند كه زين العابدين ( ع ) ، مختار را در معرض عام با عبارات تند تقبيح كرد كه به نظر مىرسد آن حضرت مىخواسته است تا وى را بازجويى جدّى بنمايد . ( 10 ) در عين حال ، اگر اين اخبار و گزارشها صحيح باشد دليل موضعگيرى انزجارآميز زين العابدين ( ع ) نسبت به مختار به خاطر اين است كه مختار ابن الحنفيه را به امامت اعلام كرد و زين العابدين اين امر را به منزله